I Enver Hoxha sitt rike

1. jun, 2014

Eg har i eit tidlegare blogginnlegg uttrykt velleta over markeringa av nasjonaldagen i heimbygda mi i år. Den var etter mi vurdering uvanleg vellukka. Feiringa av grunnlovsdagen har sjølvsagt verdi i seg sjølv, men ofte har desse bygdevise samlingane positive sideeffektar som ikkje har så mykje med 17. mai å gjera. Bakgrunnen er sjølvsagt at her kan ein møta folk ein sjeldan ser og  pratar med. Det kan vera bygdefolk vi ikkje har kryssande vegar med verken i det daglege arbeidslivet eller på fritid, eller det kan vera fråflytta bygdefolk som ein meir eller mindre har mista kontakten med. Eg møtte representantar for begge desse gruppene i år. Særleg den fråflytte gav meg sjansen til ei oppklaring på noko eg har fundert hardt på det siste halvåret. Eigentleg er dette ei svært alvorleg historie som lett kunne enda i ein tragedie. Men tilsynelatande gjekk det bra, i alle fall om vi overser mogeleg psykiske lidingar i ettertid. Og trass i den alvorlege undertonen så er historia alt for god til å gå i gløymeboka. I oppveksten hadde eg fleire jamgamle nabojenter på begge sider Oppibygdo, og den eine av desse hadde eg tettare kontakt med enn dei andre både medan vi var småungar og også oppover i ungdomstida. Det var aldri snakk om kjærasteri, vi var berre leikekameratar og gode vener. Det var kanskje ikkje så lett å oppfatta for alle - då vi begge var i realskulealder, gjorde mor til jenta seg  ofte ærend innom rommet hennar når vi var der.  På 17. mai minna ho meg på at ho alltid måtte følgja meg heim på kvelden fordi eg var så mørkredd. Men sympatisk no let ho som om ho var mørkredd då vi vart litt eldre - så dermed vart rollane ombytte. Dette kan jo minna om ein liten flørt, og det var nok det som låg bak den dramatiske historia om skoen hennar som ho no altså kunne fortelja var brun - og ikkje grøn, og skoparet var nykjøpt dagen før. Dette er eigentleg ei trekanthistorie der det gjekk hardt ut over tredjemann. Hendinga føregjekk ein av dei siste skuledagane mine i 7. klasse på Bringedalsbygda skule i 1963. Nabojenta gjekk då i 6. klasse. Her i bloggen er det berre slutten som vert fortalt i ultra kortversjon.  Alle overlevde. Den nye skoen vart kasta og aldri meir brukt. Detaljane kjem seinare.

19. mai, 2014

Nasjonaldagen vår er ein fin dag. I år var det ekstra stas i og med at grunnlovsjubileet sette ein  spiss på markeringa - sjølv om akkurat det truleg ikkje merkast så mykje i småbygdene på Vestlandet. Når vi i tillegg vart velsigna med strålande vårver, vert det sanning i strofa "...kan ein ingen stad venare sjå." Som mange 17. mai-talarar gjer eit poeng utav, så var vi heldige med at mennene på Eidsvoll gjorde seg ferdige i mai og ikkje i november. Du skal vera temmeleg hardhuda for ikkje å synast at det er vakkert med det norske flagget mot ein bakgrunn av irrgrøn bjørkeskog og snøkledde fjelltoppar. Eg synest markeringa i mi vesle heimbygd var svært vellukka i år - den beste på lang tid. Mange år har eg har gått heim med ei kjensle av at både eg og fleire av aktørane har vore gjennom eit pliktlaup. Slik var det ikkje i år. Nemnda hadde lagt opp til mange gode innslag der ikkje minst ungane imponerte. Det gjer inntrykk når eit kor av alle skuleborna i bygda klemmer i veg med mange av dei mest kjente songane våre. Kanskje ikkje strålande songmessig, men med glød og innleving og av full hals. Øysten Skjæveland sin tale fekk folk til å høyra etter. Her var dei obligatoriske formuleringane på ein slik dag kombinerte med dagsaktuelle tema som lokal integrering, målsak og bønder i levande bygder. Det kan tenkjast at eg var komen i ekstra godlune av programmet, for då andakten vart framført uvanleg seint på dag, høyrde eg etter også den, og eg let meg imponera av dei to unge kvinnene som hadde den til vanleg utakknemlege oppgåva å halda andakt på nasjonaldagen. Eg trur at mykje av forklaringa til denne vellukka feiringa ligg i at det er mange unge foreldre som kjenner ansvar, stiller opp og tek eit tak for bygda både når det er 17. mai og ved andre høve.

9. mai, 2014

Jo eldre eg vert, desto meir glad vert eg i sommaren. Det kan ha ein samanheng med at sommarmånadene i barndommen står for meg som ein einaste lang slått. Slåtten starta når skulen slutta, og slutta når skulen tok til att. I vaksen alder dreiv eg sjølv småbruket, og i løpet av ein lang lærarferie (Ja, ja- eg veit det heiter avspasering.) skulle alt arbeidet som var forsømt på bruket sidan sist sommarferie, gjerast. Men no, i godt vaksen alder, utan ansvar for verken jord eller dyr, er store delar av året ein einaste lang sommarferie.

Men no trugar mørke skyer. Det er klåre og tvillause teikn på at vi hadde sommaren 2014 nokre dagar i april.  Askane står like bladlause som dei har gjort sidan siste hauststormen, medan eika viftar med grøne blad. I full tiltru til gamle verteikn, bur eg meg difor på ein regntung sommar. "Eik føre ask, gjer plask"

26. apr, 2014

Val

Jeg velger meg april
I den det gamle faller,
i den det ny får feste;
det volder litt rabalder,
– dog fred er ei det beste,
men at man noe vil.

Jeg velger meg april,
fordi den stormer, feier,
fordi den smiler, smelter,
fordi den evner eier,
fordi den krefter velter,
– i den blir somren til!

Bjørnstjerne Bjørnson
3. apr, 2014

Blogg heiter det på fint. Eigentleg er vel opphavet til ordet ein logg - på web - med andre ord ein weblogg. Logg, eller kanskje heller ein journal, er noko sjøfolk har vore vane med tilbake til seglskutetida. Skipsjournalen var ein slik logg som skipperen hadde ansvaret for å føra.   

Eg trur ikkje Bertel Helland tenkte seg at journalen hans for reisene med jakta "Mathilde" nokon gong skulle verta publisert på verdsveven, men her er eit lite utdrag frå etableringa av journalen i 1863, reisa frå Bergen til Husnes, og innlastinga av 528 sildetønner frå pakkhuset på Undarheimsvågen. Desse sildetønnene som faren, Johannes Helland, stod som eksportør for, skulle i utgangspunktet seljast for best mogeleg pris i austersjøområdet. Dette vert dermed Bertel Helland sin første blogg:

 

Journal for Skibet ”Mathilde” ført af Capitain Bertel J. G. Helland

Denne Protocol, som indeholder 109 – et Hundrede og ni – gjennomdragne og forseglede Blade, autoriseres til Skibsjournal for Jagten ”Mathilde” og føres overenstemmende med Lov om Søfarten av 4.de Marts 1860 § 19.                 Bergens Indgående Told Contoir, 27 Marts 1863

Journal holden om bord i Jagten ”Mathilde” paa Reise fra Bergen til Kvindherred

Fredag 27de Marts 1863

blev Jagten Mathilde optaget i Bergens Assurance Forening, og af Taxtasjonsmanden ansat i Klasse A2 for 2400 Spd. Vinden i dag variabel med Snebyger. Beliggende paa Rheden udenfor Bergens Toldbod godt fortøiet. Kl 8 Aften Lens Skib.

Mandag 30de

….Styrede efter Ledens Beskaffenhed, hjem Nuen og Løkhammersundet. Kl 4 tørnede på Hjemstedet, nemlig Onnereimsvaagen. Fortøiede Fartøiet forsvarlig for 2de Anker med Kjetting paa Tamp, og Taug i Land, derpaa fik Mandskabet Hjemlov, indtil efter Paaskehelgen da indladningen med vaarsild er Bestemt til Østersjøen.

Journal holden om bord i Jagt Mathilde under Indladning i Onneremsvaagen med Vaarsild for Johannes G. Hellands Regning

1863 April Onsdag 8.

Vinden S.Østlig. Kl 8 kom Mandskabet om bord, forhalede Skibet under Ballastbrygen og Lossede henne hvorefter forhalede til Pakhuset, fortøiede med Styrbord Anker og kjeting på Tamp. For samt B B Anker agter med fremre kjætting paa Tamp samt  for og agter i Land ogsaa  Jage Traasser agter, og i denne stilling antog vi det forsvarlig at lade fartøiet forbliver liggende under indladning. Lens Skib. Gud med os.

Torsdag 9 April

I Arbeid med Indlading af Sild samt indladede 61 Tønder, Weir: Stiv kuling af S.O. Luft. Kl 8 Aften Lens med Pumpen

Fredag 10

Do Weir med Regnbyger. Indladede 109 Tdr. Sild

Løvardag 11

Klar luft med frisk OSO Wind. Indladede 88 Tdr Sild. Lens med Pumpen.

Søndag 12

Do Luft med Stille. Dagen holdes hellig.

Mandag 13

Klar Luft med variabel østlig Wind. Bestmanden eftersaa og arbeidede med Riggens Istandsættelse. Indladede 48 Tønder Sild. Kl 8 Aften. Lens med Pumpen. Gud med os.

Tirsdag 14

Do Luft. Frisk aftagende wind af S.O. Do Arbeide. Indladede 50 Tønder Sild. Lens med Pumpen

Onsdag 15

Var Morgenen Storm af SO med sterk Regn. Senere paa Dagen let skyet med Godt Weir, fik ind Fuld Ladning Sild til sammen 520 Tønder. 8 Aften Pumpede lens Skib. Gud være med os.

Torsdag 16 April 1863

Arbeidede med Riggen. Kl 8 Aften Lens med Pumpen.

Fredag 17de

Sterk S.Østlig skyet Luft. Mandskabet i arbeide med deverse Skibsarbeide, fylte 2 Fader Vand. 8 Aften Lens med Pumpen

Løverdag 18

Tog ind 8 Tønder Sild til Dekslast altsaa 528 Tønder, satte Baaden ind i sin Plads, bragte Proviant om bord og fik Skibet Seilklar til Mandag Morgen. Lens med Pumpen. Gud med os.

Søndag 19de

Stiv Kuling af Syd med skyet Luft Dagen holdes hellig. Gud med os.

Mandag 20de

Winden Sydvestlig. Kl 7 om Morgenen satte alle Mand i Arbeid med at hale ind Landtauet, hale ind SB Anker og gjorde Seilene klar. Kl 11 FM tog Afsked med Familien heisede Seil, Lættede BB Anker og seilede ud Waagen for Stagseil Stagfok og Storseil passerer Bordvik og styrede Bidevind ud efter Bømmelfjorden.